Als je aan je pensioen denkt, denk je waarschijnlijk niet na over of jij er straks minder van krijgt dan je mannelijke collega. Maar dat is wel de realiteit. Nederlandse vrouwen ontvangen gemiddeld 40% minder pensioen dan mannen - een verschil van zo'n €400 per maand. Dat is geen gering bedrag als je eenmaal stopt met werken.
Wat het extra pijnlijk maakt: bijna de helft van alle Nederlanders weet niet eens dat dit speelt. Dat blijkt uit onderzoek van Wijzer in geldzaken, het platform van het Ministerie van Financiën. Terwijl er steeds meer aandacht komt voor de loonkloof, blijft de pensioenkloof grotendeels onder de radar.
Waarom bouwen vrouwen minder op?
De pensioenkloof heeft drie oorzaken die elkaar versterken.
De eerste is deeltijdwerk. Vrouwen werken vaker in deeltijd dan mannen - niet altijd omdat ze dat willen, maar omdat de zorg voor kinderen of andere familieleden vaak bij hen terechtkomt. Wie minder uren werkt, bouwt per definitie minder pensioen op. Simpel, maar met grote gevolgen op de lange termijn.
De tweede oorzaak is de loonkloof. Vrouwen verdienen gemiddeld nog steeds minder dan mannen voor vergelijkbaar werk. Dat raakt niet alleen de portemonnee nu, maar ook later: pensioen wordt berekend over je salaris. Een lager loon betekent automatisch een lager pensioen.
De derde factor zijn carrièreonderbrekingen. Zwangerschapsverlof, ouderschapsverlof, tijdelijk stoppen voor de zorg - al die periodes gaan af van je pensioenopbouw. Elke maand dat je niet of minder werkt, bouw je minder op.
Deeltijdwerk als grootste boosdoener
Van alle drie de oorzaken is deeltijdwerk veruit de grootste. Nederland is Europees kampioen deeltijdwerken, en vrouwen zijn oververtegenwoordigd in die statistiek. Zo'n 70% van de werkende vrouwen doet dat in deeltijd, tegenover 30% van de mannen.
Stel: je werkt 28 uur per week in plaats van 40. Dan bouw je in theorie 30% minder pensioen op. Over een werkend leven van 40 jaar loopt dat verschil op tot een bedrag dat echt impact heeft op hoe comfortabel je later leeft. Dat klinkt ver weg als je dertig bent, maar de opbouw begint nu - en elk jaar dat je later start, kost je later meer.
Wil je meer weten over hoe je loon en je pensioen samenhangen? Lees ook ons artikel over wat je werkgever nog wel en niet mag vragen over je eerdere loon.
Wat de nieuwe pensioenwet verandert
Sinds 2023 werkt Nederland aan een nieuw pensioenstelsel. Het nieuwe stelsel is persoonlijker en transparanter: je ziet beter wat jij specifiek hebt staan. Maar voor vrouwen pakt het gemengd uit.
De structurele problemen - deeltijdwerk, loonverschillen, zorgtaken - lossen zichzelf niet op omdat er een nieuwe wet is. Onderzoekers van de Universiteit Leiden constateerden dat het structurele probleem bij de verdeling van betaald en onbetaald werk ligt. Zonder een eerlijkere verdeling van zorgtaken blijft de pensioenkloof bestaan, hoeveel er ook aan het stelsel wordt gesleuteld.
Slim aanvullen: concrete stappen die je nu kunt zetten
Het goede nieuws is dat er concrete stappen zijn die je nu al kunt zetten, ongeacht je leeftijd of werkweek.
- Check je pensioen op mijnpensioenoverzicht.nl. Veel vrouwen hebben geen idee wat er voor hen klaarstaat. Kijk wat je tot nu toe hebt opgebouwd en bij welke fondsen.
- Overweeg een lijfrente. Als je als zzp'er werkt of een pensioengat hebt, kun je zelf bijsparen via een lijfrente. De premie is bovendien aftrekbaar van de belasting.
- Bespreek de pensioenverdeling bij scheiding. Na een scheiding heb je recht op de helft van elkaars pensioenopbouw tijdens het huwelijk. Zorg dat dit formeel geregeld is.
- Maak afspraken bij deeltijdwerk. Als je als koppel besluit dat één van jullie minder gaat werken, bespreek dan ook hoe jullie het pensioenverlies compenseren.
- Ga beleggen, ook met kleine bedragen. Zeker als je jong bent, kan beleggen in brede ETF's helpen om je pensioenkloof te dichten. Een maandelijkse inleg van €100 kan over 30 jaar uitgroeien tot een aanzienlijk bedrag.
Wachten op het systeem is geen strategie
De structurele ongelijkheid in pensioenopbouw lost zichzelf niet op. Zolang zorgtaken niet eerlijker verdeeld zijn en de loonkloof voortbestaat, blijft de pensioenkloof voor vrouwen een hardnekkige realiteit.
Maar jij hoeft niet te wachten. Door nu bewust met je pensioen bezig te zijn, je situatie te kennen en slim bij te sparen of te beleggen, kun je een deel van de kloof zelf dichten. Begin klein als dat nodig is, maar begin. Want elke euro die je nu inlegt, werkt jarenlang voor je.
Wil je alvast beginnen met slimmer omgaan met geld zodat je meer ruimte hebt voor pensioenopbouw? Lees ook onze tips om overal op te besparen.