Bijna drie op de tien vrouwen met een partner noemt zichzelf grotendeels of volledig financieel afhankelijk. Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag. Nog opvallender: 28 procent van de vrouwen denkt dat ze zonder hun partner niet of nauwelijks zou rondkomen. Bij mannen is dat 11 procent. Dat verschil ontstaat niet in één klap, het sluipt erin, jaar na jaar, uur na gewerkt uur.
Deeltijdwerk is de stille motor achter de kloof
De belangrijkste oorzaak is simpel te benoemen: uren. Volgens cijfers van het CBS werkt ruwweg vier op de zes vrouwen tot 65 jaar in deeltijd, tegen ongeveer één op de zes mannen. Zorg voor kinderen of kleinkinderen is voor 47 procent van de vrouwen de reden om minder uren te draaien, tegen 34 procent van de mannen. Dat verschil begint trouwens al vlak na het afstuderen, nog voordat er ook maar een kind in beeld is.
Minder uren betekent minder brutoloon, minder pensioenopbouw en minder ruimte om te onderhandelen. Wie benieuwd is hoe hard dat optelt, kan dat terugzien in cijfers over hoeveel minder pensioen vrouwen gemiddeld opbouwen dan mannen. Een paar jaar vier dagen werken in plaats van vijf voel je op je 35e nog niet, op je 67e des te meer.
Het is niet alleen een keuze, het is ook een gewoonte
Verreweg de meeste vrouwen kiezen niet op hun 25e bewust voor financiële afhankelijkheid. De praktijk is vaak rommeliger: een gezin groeit, iemand moet thuis zijn, en meestal is dat degene die toch al het minste verdiende. Zo wordt het verschil groter in plaats van kleiner, zonder dat iemand ooit de knop heeft omgedraaid.
Het probleem zit niet in deeltijd werken zelf, maar in wat erachter wegvalt als het misgaat. Een scheiding, een ziekte, een ontslag van de partner: ineens is er geen vangnet meer, terwijl de hypotheek, de boodschappen en de schoolspullen blijven doorlopen. Financieel onafhankelijk zijn betekent niet dat je perse evenveel moet verdienen als je partner. Het betekent dat je zonder die ander ook zou kunnen landen, misschien wat kariger, maar niet in vrije val.
De hypotheek staat op twee namen, de voorwaarden op één inkomen
Veel stellen kopen een huis op basis van het hoogste inkomen plus een stukje van het tweede. Dat tweede inkomen is in de praktijk vaak dat van de vrouw, omdat zij de deeltijdbaan heeft. Zolang de relatie standhoudt, merk je daar weinig van. Gaat het mis, dan blijkt dat de hypotheek wel op twee namen staat, maar dat de financiële ruimte vrijwel volledig van de ander afhankelijk was. Een huis overnemen op een enkel, lager inkomen is dan vaak geen optie, en verhuizen met kinderen is dat evenmin.
Datzelfde patroon zie je terug bij pensioen en verzekeringen: wie minder uren werkt, bouwt ook minder arbeidsongeschiktheidsdekking en pensioen op via de werkgever. Dat is geen ramp zolang je samen oud wordt, maar het wordt wel een probleem op het moment dat je het, om wat voor reden dan ook, alleen moet doen.
Waarom "het komt wel goed" een dure aanname is
Veel vrouwen stellen het uitzoeken van hun eigen financiële positie uit tot er iets gebeurt. Dan is het vaak al te laat om nog iets aan de startpositie te veranderen. Ga liever nu kijken waar je staat: log in op mijnpensioenoverzicht.nl, check wat je eigen spaargeld is los van een gezamenlijke rekening, en kijk hoeveel maanden je zelfstandig zou kunnen overbruggen als het inkomen van je partner wegvalt.
Dat gesprek voeren met je partner voelt soms onromantisch, maar het is precies het tegenovergestelde van een gebrek aan vertrouwen. Een stel dat open is over geld, voorkomt dat één van de twee stilletjes kwetsbaar wordt terwijl de ander dat niet doorheeft.
Wat je kunt doen zonder meteen je baan op te zeggen
Financiële onafhankelijkheid opbouwen hoeft niet te betekenen dat je morgen fulltime gaat werken. Een paar stappen die wel echt iets veranderen:
- Zet een eigen buffer opzij, ook als klein bedrag, op een rekening die alleen van jou is.
- Vraag om een realistisch salaris bij je volgende functioneringsgesprek. Twijfel je hoe je dat aanpakt, lees dan hoe je als vrouw om een loonsverhoging vraagt zonder dat het ongemakkelijk wordt.
- Bouw een tweede inkomstenbron op naast je vaste baan. Steeds meer vrouwen doen dat inmiddels met behulp van AI, bijvoorbeeld om een side hustle serieus te laten groeien in de uren die ze wel hebben.
- Vraag je werkgever naar de pensioenregeling bij deeltijdwerk. Niet elke regeling rekent naar rato, en dat scheelt op de lange termijn meer dan je denkt.
Zet vanavond die ene stap die je al maanden uitstelt
Je hoeft niet morgen je leven om te gooien om grip te krijgen op je eigen geld. Het begint met iets kleins: je pensioenoverzicht openen, je spaarrekening checken, of eindelijk dat gesprek met je partner voeren dat je al een tijdje voor je uit schuift. Financiële onafhankelijkheid is geen eindpunt dat je ooit bereikt en dan is het klaar. Het is een gewoonte die je nu opbouwt, zodat je later, wat er ook gebeurt, zelf aan het stuur blijft staan.