Je collega naast je, dezelfde functie, misschien wel minder ervaring, maar een paar honderd euro meer op zijn loonstrook. Tot nu toe kwam je daar meestal nooit achter, tenzij iemand het toevallig liet vallen bij de koffieautomaat. Dat gaat veranderen. Het kabinet stuurde in mei een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer dat bedrijven verplicht om veel opener te zijn over wat er binnen een functie wordt betaald, met als beoogde ingangsdatum 1 januari 2027.
De wet komt voort uit een Europese richtlijn tegen loondiscriminatie en moet ervoor zorgen dat de kloof tussen wat mannen en vrouwen verdienen eindelijk zichtbaar wordt, in plaats van iets dat je alleen kunt vermoeden.
Wat er precies verandert
Volgens de plannen die minister Vijlbrief naar de Kamer stuurde, krijgen werknemers straks het recht om te weten wat de gemiddelde beloning is voor mensen in vergelijkbare functies, uitgesplitst naar geslacht. Werkgevers met meer dan honderd medewerkers moeten daarnaast periodiek rapporteren over eventuele loonverschillen. Blijkt er een verschil van 5 procent of meer te bestaan zonder objectieve verklaring, dan moet het bedrijf dat samen met de ondernemingsraad onderzoeken en aanpakken.
Dit staat los van, maar sluit wel aan bij, het eerdere verbod op vragen naar je laatstverdiende salaris tijdens een sollicitatiegesprek. Waar dat verbod voorkomt dat een te laag beginsalaris je blijft achtervolgen bij elke nieuwe baan, pakt deze wet het probleem aan bij mensen die al binnen zijn: je kunt nu ook zien of je, terwijl je gewoon je werk doet, structureel minder verdient dan een mannelijke collega in dezelfde rol.
Waarom dit nu pas gebeurt
Nederland loopt hiermee niet voorop, eerder achteraan. IJsland heeft al sinds 2018 een wet die bedrijven verplicht te bewijzen dat ze gelijk loon betalen, en in een groot deel van de Verenigde Staten moet een salarisrange al standaard in een vacaturetekst staan. De EU-richtlijn die aan de basis ligt van het Nederlandse wetsvoorstel moet uiterlijk juni 2026 zijn omgezet in nationale wetgeving, dus Nederland zit eigenlijk al aan het eind van de deadline.
Uit cijfers van het CBS blijkt dat de gecorrigeerde loonkloof, dus het verschil dat overblijft nadat je rekening houdt met functie, ervaring en sector, in het mkb inmiddels is gehalveerd. Bij de top van bedrijven ligt dat anders: daar verdienen vrouwen nog altijd een paar procent minder dan mannen in vergelijkbare functies, en die kloof daalt veel langzamer. Precies de groep die het minst zichtbaar is in gemiddelden, en het meest gebaat bij transparantie.
Wat je hiermee kunt als de wet ingaat
Zodra de wet actief is, kun je bij je werkgever opvragen wat de gemiddelde beloning is in jouw functiecategorie, uitgesplitst naar geslacht. Dat is geen individueel salarisoverzicht van je collega, maar wel genoeg om te zien of er een patroon zit in wie meer verdient. Een paar dingen die dan slim zijn om te doen:
- Vraag na waar in de bandbreedte van jouw functie je zit, niet alleen wat het gemiddelde is
- Leg vast wanneer je voor het laatst salaris hebt besproken en op basis waarvan je toen bent ingedeeld
- Ga het gesprek aan met concrete cijfers in plaats van een vaag gevoel, dat werkt beter dan een vraag om loonsverhoging zonder onderbouwing
- Check of jouw werkgever al vrijwillig meer transparantie biedt, sommige bedrijven lopen bewust voor op de wet om aantrekkelijk te blijven als werkgever
Het is trouwens geen quick fix. Een werkgever die een verschil ontdekt, hoeft dat niet binnen een maand recht te trekken. De wet verplicht tot onderzoek en een plan van aanpak, niet tot een directe salarisverhoging voor iedereen die er slechter vanaf komt. Verwacht dus geen brief op de deurmat met een nieuw bedrag erop, wel een stevigere positie om het gesprek aan te gaan.
Dit betekent het voor je volgende sollicitatie
Ook als je van baan wisselt, verandert er iets. Vacatureteksten moeten straks vaker een salarisindicatie bevatten, zodat je niet pas na drie gesprekken hoort dat de functie eigenlijk twee schalen lager is ingedeeld dan je dacht. Samen met het verbod op vragen naar je oude salaris betekent dit dat een nieuwe werkgever minder kan leunen op wat je vorige baas je betaalde, en meer moet uitgaan van wat de functie zelf waard is.
Voor wie nu in een sector werkt waar salaris nog altijd een taboe is, klinkt dit misschien nog ver weg. Maar de richting is duidelijk: het wordt de norm dat je weet waar je staat, niet de uitzondering. Dat maakt het gesprek over je volgende loonsverhoging een stuk minder giswerk.